Dysplazja stawów biodrowych

0
1456

Dysplazja stawów biodrowych u psów

Dysplazja stawów biodrowych u psów jest chorobą stawu biodrowego, w którym zachodzi niedopasowanie stawowe panewki miednicy i głowy kości udowej. Ta wada oznacza, że ruchy w stawie biodrowym nie są tak płynne jak być powinny.

Jest ona jedną z najbardziej powszechnych chorób szkieletowych u psów. Niektóre rasy psów mają większe genetyczne predyspozycje od innych; bez względu na płeć. Dysplazją najczęściej dotknięte są rasy psów dużych i olbrzymich i bardzo często rozpoczyna się, gdy pies jest jeszcze młody i niedojrzały fizycznie. Pierwsze objawy pojawiają się po ukończeniu 4 miesięcy życia.

Dysplazja stawów biodrowych – czynniki ryzyka rozwoju

Rozwój dysplazji jest określony przez oddziaływanie czynników genetycznych (70%) i środowiskowych (30%), choć dokładny mechanizm jej powstawania nie został jeszcze w pełni poznany.

Czynnik genetyczny

Naukowcy są zgodni, że dysplazja stawów biodrowych jest chorobą genetyczną. Jeżeli rodzic ma dysplazję stawu biodrowego praktycznie pewne jest, że potomstwo będzie również cierpieć na tego typu chorobę. Jeśli nie istnieją żadne nośniki dysplazji w rodowodzie psa, to jest bardzo mało prawdopodobne, że potomstwo będzie ‚obdarzone’ dysplazją.

Poprzez hodowlę selektywną możliwe jest zmniejszenie częstotliwości występowania dysplazji stawów biodrowych u psów. Nie jest to jednak jednoznaczne z całkowitym jej wyeliminowaniem. Nawet jeśli wśród szczeniąt nie wystąpią objawy choroby, może się ona pojawić w następnych pokoleniach.

Czynnik środowiskowy

Nadwaga: doświadczalnie wykazano, że nadwaga psa może zwiększyć ostrość choroby psów genetycznie podatnych na dysplazję. Noszenie dodatkowych kilogramów zaostrza zwyrodnienie. Psy z wrodzoną skłonnością do dysplazji stawów biodrowych i nadwagą mają większe ryzyko do rozwoju choroby zwyrodnieniowej stawów. Ważne jest więc prawidłowe żywienie oraz niedopuszczenie do nadwagi. Należy również podawać pokarm, który ma odpowiednio zbilansowaną ilość wapnia i innych minerałów.

Niewłaściwe żywienie, przekarmianie, ma także wpływ na szybkość wzrostu psa. Ich zbyt szybki wzrost, zwłaszcza w okresie od 3 do 10 miesięcy ma kluczowy wpływ na częstość występowania dysplazji. Zostało to dowiedzione w jednym z badań jakim poddano szczenięta Labrador Retrievera. Jedna część miotu miała swobodny dostęp do karmy, druga grupa miała dostęp do tego samego pokarmu, ale w ograniczonej o 25% ilości. Na przestrzeni trwających 3 lata badań okazało się, że te karmione ‚swobodnie’ miały znacznie wyższą częstość występowania dysplazji.

Ćwiczenia: psy podatne genetycznie na tą chorobę mogą mieć zwiększoną częstość jej występowania jeśli są zbyt ‚eksploatowane’ w bardzo młodym wieku. Jednocześnie wiadomo, że psy z dużą i widoczną masą mięśniową nóg są bardziej odporne od szczuplejszych. Żeby nie przeciążać psa, zapewnić mu dobrą kondycję mięśni i zmniejszyć ryzyko dysplazji zalecane jest wykonywanie umiarkowanych ćwiczeń wzmacniających mięśnie pośladków. Najbardziej optymalne jest pływanie (najmniejsze obciążenie szkieletu) oraz krótkie przebieżki po miękkiej nawierzchni (łąka, las). Absolutnie powinno się unikać ćwiczeń wymagających skakania.

Objawy dysplazji stawów biodrowych

Objawy zależą od stopnia rozluźnienia lub zwiotczenia stawu, stopnia zapalenia oraz czasu trwania choroby. Wczesne objawy choroby związane są luźnością lub wiotkość stawów, późniejsze są podobne do choroby zwyrodnieniowej stawów.

  • Zmniejszona aktywność
  • Wolniejsze rośnięcie
  • Niechęć do biegania, skakania, wspinania się po schodach
  • Chwilowe lub trwałe upośledzenie tylnych kończyn, często pogarszające się po wysiłku
  • Chwiejny chód lub ‚Kicanie królika’
  • Wąskie osadzenie tylnych kończyn (tylne nogi nienaturalnie blisko siebie)
  • Bóle stawów biodrowych
  • Obniżony zakres ruchu stawów biodrowych
  • Utrata masy mięśni w mięśniach ud
  • Rozszerzenie mięśni barków ze względu na większe parcie wywierane na przednie łapy gdy pies próbuje odciążać biodra, co prowadzi do dodatkowej pracy dla mięśni naramiennych i późniejszego rozszerzenia tych mięśni
  • Sztywność chodu
  • Kulawizna
  • Nieregularność chodu

Dysplazja stawów biodrowych u psów – rozpoznanie

Rozpoznanie dysplazji u psów jest zwykle wykonane przez połączenie: klinicznych objawów zapalenia stawów, kompletnego badania fizykalnego i badania rentgenowskiego. Jeśli pies wykazuje zewnętrzne oznaki zapalenia stawów to są one zwykle łatwe rozpoznawalne na zdjęciach rentgenowskich. Dodatkowo, lekarz weterynarii jest w stanie poczuć, w badaniu fizykalnym poluzowanie stawu. Wyniki są oczywiste i zazwyczaj nie są trudne do zinterpretowania.

Dysplazja stawów biodrowych
Dysplazja stawów biodrowych

Około połowa zwierząt, które są badane w kierunku dysplazji stawu biodrowego nie mają oznak fizycznych. Hodowca przyprowadza do badania psy, żeby mieć pewność co do ryzyka przeniesienia choroby potomstwu. Dysplazja stawów biodrowych rozpoznawana jest głównie dwoma metodami badawczymi. Metoda tradycyjna: testowanie OFA i nowsza: metoda PennHIP.

Metoda OFA

OFA: Metoda stosowana przez Ortopedyczną Fundację dla Zwierząt (Orthopedic Foundation for Animals – USA) jest standardem od wielu lat. OFA powstała w 1966 roku i stała się największym na świecie rejestrem wszystkich ras. OFA utrzymuje bazę ocen biodrowych dla setek tysięcy psów. Radiogramy są pobierane przez miejscowego lekarza weterynarii przy użyciu konkretnych wytycznych, a następnie przedkładane OFA dla oceny i certyfikacji stanu biodrowego psa.

OFA rekomenduje znieczulenie psa na czas dokonania zdjęcia rentgenowskiego. Radiogram jest opisywany przez trzech radiologów i na jego podstawie psa zalicza się do jednej z siedmiu kategorii. Psy na granicy dysplazji lub z dysplastyczne (łagodne, umiarkowane, ciężkie) nie kwalifikują się do otrzymaniu numeru hodowlanego.

Możliwe jest także przeprowadzenie oceny wstępnej u psów w wieku poniżej 24 miesięcy. Ocena dokonywana jest wtedy przez jednego radiologa i pomaga hodowcom do wybrania zdrowych zwierząt w celach dalszego ich rozmnażania. Niezawodność wstępnej oceny oscyluje między 70 a 100% w zależności od rasy.

Metoda PennHIP

PennHIP: metoda diagnostyczna stosowana przez Uniwersytet Pensylwanii (University of Pennsylvania Hip Improvement Program) wykorzystuje unikalne radiologiczne zdjęcia biodra psa. Dzięki temu możliwa jest dokładniejsza identyfikacja i ilościowe określenie wiotkości stawów.

Program ten został opracowany w 1983 roku i jako system został używany od 1993 roku. Aby zapewnić jakość i powtarzalność centrów diagnostycznych wykorzystujących technikę PennHIP, lekarze weterynarii muszą przejść specjalny kurs szkoleniowy. Podobnie jak w przypadku metody OFA zdjęcia dokonywane są po uspokojeniu psa środkami farmakologicznymi.

Dwa pierwsze zdjęcia rentgenowskie obejmują swoim polem widok tylnych kończyn w pozycji neutralnej. Przy pomocy specjalnego urządzenia z ciężarkami ‚przesuwa’ się kość udową w ten sposób aby jej głowa oddalała się lub przybliżała do panewki. Podczas tego zabiegu mierzy się jak duże następuje jej przemieszczenie (indeks odciągania – distraction index DI). Dla szczelnego połączenia głowa/panewka indeks wynosi 0. Trzecia fotografia robiona jest dokładnie jak przy metodzie OFA. Dzięki temu zdjęciu uzyskiwane są dodatkowe informacje na temat ewentualnej obecności choroby zwyrodnieniowej stawów.

Metoda PennHIP zyskuje na popularności i coraz więcej lekarzy weterynarii stara się o certyfikat.

Dysplazja stawów biodrowych – leczenie

O ile nie jest wymagana operacja pies może być leczony na dysplazję stawu biodrowego ambulatoryjnie (terapia medyczna). Decyzja o ewentualnej operacji zależy od wielu czynników: wielkości psa, wieku psa, jego przeznaczeniu (czy pies jest psem aktywnym, pracującym). Na jej wpływ będzie miał także stopnień rozluźnienia stawów, choroba zwyrodnieniowa stawów czy też stopień preferencji lekarza co do rodzaju leczenia. Często decydującym czynnikiem jest ten ekonomiczny. Operacja przecież kosztuje.

Leczenie chirurgiczne

Potrójna osteotomia miednicy (TPO – Triple Pelvic Osteotomy) jest wykonywana u młodych psów, zwykle poniżej 10 miesiąca życia, u których zdjęcia rentgenowskie wykazują na silną wiotkość stawu biodrowego. Operacja polega na przecięciu miednicy w trzech miejscach i korygowaniu położenia panewki na głowie kości udowej w celu przywrócenia ich prawidłowej pozycji. Operacja należy do skomplikowanych, ciężkich i kosztownych jednak na tyle skuteczna, że po okresie rekonwalescencji (ok. dwóch miesięcy) pies odzyskuje pełną sprawność.

Zespolenie spojenia łonowego (JPS – Juvenile Pubic Symphysiodesis) jest mniej inwazyjną metodą chirurgicznego leczenia dysplazji stawów biodrowych. Najbardziej krytyczna w tej metodzie jest wczesna diagnoza. Można ją stosować najpóźniej przed 20 tygodniem życia psa. Najkorzystniejszy wiek to 16 tygodni. Operacja polega na zniszczeniu chrząstki spojenia łonowego, dzięki czemu następuje zmiana kąta biodra i poprawia się ułożenie panewki miednicy w stosunku do głowy kości udowej.

Całkowita wymiana stawu biodrowego jest najlepszym rozwiązaniem dla psów, które w wyniku dysplazji cierpią na zwyrodnieniową chorobę stawów. Zabieg polega na całkowitym usunięciu istniejącego, chorego stawu i zastąpienie go sztucznym. Pies kwalifikujący się do tej procedury musi być szkieletowo dojrzały. Podobnie jak w przypadku operacji TPO, wymiana stawu jest skomplikowane i kosztowne, ale daje bardzo dobre wyniki. Większość psów wraca do prawie normalnego poziomu aktywności ale już bez bólu.

Terapia medyczna

Ponieważ dysplazja stawów biodrowych jest przede wszystkim chorobą dziedziczną nie ma na rynku produktów, które uniemożliwią jej rozwój. Dzięki stosowaniu nowych leków przeciwzapalnych i przeciwbólowych, odpowiedniej diecie, ćwiczeniom i suplementom, można jednak zmniejszyć progresję choroby zwyrodnieniowej.

Ze względu na wysokie koszty chirurgicznego korygowania stawu biodrowego, leczenie medyczne pozostaje jedynym realnym rozwiązaniem dla właścicieli zwierząt domowych. Istnieje wiele różnych metod, ważne jednak jest to żeby samemu zadbać o zdrowie psa. Na co być szczególnie uczulonym?

Prawidłowe odżywianie

Utrzymanie właściwej wagi psa jest jednym z najważniejszych rzeczy jaką możę zrobić właściciel dla swojego pupila. Wszelkie zabiegi chirurgiczne czy terapie medyczne będą o wiele bardziej skuteczne, gdy pies nie będzie miał nadwagi. Ty, jako opiekun powinieneś mieć kontrolę nad tym co Twoj pies zjada. Karma powinna być o odpowiedniej jakości i podawana w ilości odpowedniej do wielkości psa, jego rasy i poziomu aktywności. Jeśli te warunki zostaną spełnione pies powinien być w stanie utrzymać idealną wagę.

Ćwiczenia

Ćwiczenie jest równie ważne w utracie lub utrzymaniu odpowiedniej wagi co dieta. Najlepsze z nich mają spełniać dwa kryteria:

  • mają zapewnić dobry zasięg ruchu i budowę mięśni
  • mają ograniczać zużycie stawów

Doskonałymi formami ruchu będą spacery na smyczy, pływanie, chodzenie na bieżni, a także powolny jogging. Wszystkie z nich w niewielkim stopniu obciążają stawy. Należy mieć na uwadze, że dobór programu ćwiczeń ustala się indywidualnie dla każdego psa na podstawie ciężkości choroby zwyrodnieniowej stawów, jego wagi, wieku i kondycji fizycznej. Ogólnie rzecz biorąc, zbyt mało odpowiednich ćwiczeń może być bardziej szkodliwe niż ich nadmiar.

Bardzo ważna jest ich regularność. Ćwiczenia należy wykonywać codziennie. Ograniczając się do np. weekendów spowodować może więcej szkody niż pożytku. Regularne ćwiczenia w krótkich sesjach jest zawsze lepsze niż długich przerwy między nimi i ‚nadganianie’ zaległości. Bardzo korzystne jest stosowanie rozgrzewki mięśni przed ćwiczeniami i ich schładzanie po ćwiczeniu (podobnie jak u ludzi). Przed wykonywaniem konkretnych ćwiczeń należy skonsultować się z lekarzem weterynarii w celu stwierdzenia ich przydatności i skuteczności.

Rasy psów, które wg FCI podlegają obowiązkowemu badaniu w kierunku dysplazji przed zakwalifikowaniem do rozrodu:

  • Bouvuer Des Flandres
  • Owczarek Frencuski Beauceron
  • Owczarek Francuski Briard
  • Owczarek Niemiecki
  • Owczarek Podhalański
  • Owczarek Południoworosyjski Jużak
  • Owczarek Staroangielski Bobtail
  • Owczarek Szkocki (długowłosy i krótkowłosy)
  • Polski Owczarek Nizinny
  • Bernardyn (krótkowłosy i długowłosy)
  • Berneński Pies Pasterski
  • Bokser
  • Doberman
  • Hovawart
  • Mastino Napoletano
  • Nowowfunland
  • Owczarek Kaukaski
  • Owczarek Środkowoazjatycki
  • Pies z Majorki (Ca De Bou)
  • Rottweiler
  • Sznaucer Olbrzym (czarny, pieprz i sól)
  • Posokowiec Hanoverski

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here